Of Beast and Man

На денешен ден, нешто пред полноќ, пред 134 години, се родил Едвард Александар Кроули. Неговите родители биле ултра-конзервативни христијани, а мајка му уште кога бил дете му го дала прекарот Ѕвер, алудирајќи на антихристот опишан во Откровенија. Уште како мал (со неполни 5 години) се покажал како необично дете. Кога го однеле да го види телото на неговата сестра која што живеела едвај неколку часа, тој имал чудна реакција – или поточно, немал никаква реакција. Како што ќе напише подоцна (во трето лице) во своите Исповеди:

Случката му остави чуден белег. Не сфати зошто требало толку непотребно да го вознемируваат. Не можеше да стори ништо; детето беше мртво; тоа не беше негов проблем. Овој став го следеше низ животот. Не беше на ниту еден друг погреб освен оној на татко му, на кој што не му сметаше да присуствува бидејќи сметаше дека тој е вистинскиот центар на интересот.

Во 1896, по едно искуство што не го опишува баш најјасно (неговите биографи сметаат дека станува збор за хомо-еротско искуство), почнува да се занимава со окултизам и мистицизам. Во тој период решава да си го смени името од Едвард Александар во Алистер и се иницира во Херметичкиот ред на златната зора. Знаењето и познанствата стекнати таму служат како одлична основа за неговата натамошна Работа – иако од сите членови изгледа како да има почит само за Алан Бенет, додека останатите се опишани како Црни браќа во романот Moonchild. Додека бил на одмор во Каиро, поттикнат од чудното однесување на сопругата, направил ритуал со кој (наводно) повикал вонземска интелигенција која што во рок од три дена му ја диктирала Книгата на Законот (Liber AL vel Legis). Во книгата се прогласува нов закон за новиот еон, а тоа е законот на Телема (Волја на грчки).

Кроули умира сам, на први декември 1947, осиромашен и зависен од хероин.

Значењето на Кроули е повеќекратно, како за окултизмот, така и за Западната „цивилизација“. Реченицата „Секој маж и секоја жена е ѕвезда“ од Книгата на Законот можеби за прв пат ја става жената на исто рамниште со мажот, имплицирајќи дека се „создадени“ од иста материја, со иста цел. Единствената разлика/дискриминација што ја прави е помеѓу „просветлените“ и „непросветлените“ – или, како што ги нарекува тој, Кралеви и Робови. Тој го популаризирал окултизмот и го направил повеќе од занимација за богатите, ги ажурирал ритуалите за да бидат поблиски до тогашниот човек и ги обзнанил за пошироката јавност (до тогаш тие биле држени во строга тајност и пренесувани само во рамките на херметички затворените езотерични редови). Има воспоставено еден езотеричен ред, а станал предводник на друг. Мотото на неговото окултистичко списание – „Метод на наука, цел на религија“ – станало мото на т.н. научен илуминизам, проповедајќи неприфаќање на религиозните искуства здраво за готово, и нивна критика и испробување за да се дојде до мистичкото и невролошко значење:

Во овој контекст беше и поентата што со нетрпение сакав да ја докажам – дека духовниот напредок не зависи врз религиозни или морални кодекси, туку е како и секоја друга наука. Магиката ќе ги открие своите тајни и на неверникот и на блудникот, исто како што не треба да се биде градинар за да се открие нов вид на орхидеја. Постојат, се разбира, одредени доблести неопходни за Магичарот; но тие се од истиот вид како оние што одликуваат добар хемичар.

Секој што ќе се нафати површно да го разгледа Кроули, првин ќе налета на етикетата „Најизопачениот човек на светот“. Оваа етикета, залепена од британските медиуми, воопшто не му сметала, па дури и уживал во неа. Затоа што тој бил блудник, пијаница, зависник од дрога… Бил безобразен, некултурен, сиров и суров во пренесувањето на одредени пораки до одредени луѓе. Меѓутоа ако се читаат неговите дела (на пр. Магика без солзи и Законот е за сите) ќе забележите дека станува збор за човек со огромно трпение, нежност, љубов и разбирање за светот околу себе. Човек кој дури и во последните денови од животот не потпаѓал под товарот на сопствената легенда. Човек кој и покрај тоа што бил зависен од хероин имал доволна доза на присебност и понизност за да ги признае сопствените недостатоци и да ги прости туѓите. Кроули забранил да се дискутира Книгата на Законот, означувајќи ги оние што го прават тоа како извор на чума. Тоа не се должи на некоја си илузија за величественост туку за да се спречи догматизирањето на Книгата и, воопшто, Телема. Неговото однесување може да се гледа од аспект на „научена лекција од христијанството“: за Исус не постојат текстови што велат дека имал човечки карактеристики, не се знае дали пиел, ебел, се дрогирал… Па затоа и толку лесно е заборавена неговата порака и е земен самиот човек како порака (наместо медиум). Кроули бил медиум – во вистинското значење на зборот: посредник – помеѓу таа (наводно) вонземска интелигенција и човештвото, пренесувајќи ја Книгата на Законот, меѓутоа бил толку полн со пороци (и толку инсистирал на тоа тие да бидат доследно документирани) што не може да му се придаде некаков статус на „светец“ (иако на многу денешни „Телемити“ им одговара развратноста на Кроули, па немаат проблем да го величат како пророк и светец). Затоа што е важна Пораката.

А пораката е во мотото на О.Т.О.: Човекот е Бог (Homo Deus est). Кроули се обидувал да го каже она што речиси половина век по него ќе го каже Ерих Фром: Матријархатот заврши одамна, сега привршува Патријархатот и доаѓа времето на Детето. Новиот еон што го најавува во Книгата на Законот е еонот на Хорус – Крунисаното и освојувачко дете. Тој ги следи еоните на Изида – мајката, и Озирис – таткото. Ерих Фром има направено слична поделба во развојот на човекот, човештвото и религијата. Според Фром, човекот по раѓањето сè до 6-та/7-та година има потреба од мајчината безусловна љубов, љубов што ја добива само затоа што постои. Веднаш потоа следува потребата за љубовта на таткото, љубов која што мора да се заслужи – ако не прави како што сака тато, тогаш тато нема да го сака. Фром вели дека за да конечно созрее, индивидуата мора да биде способна сама да си ја понуди љубовта што ја барала од родителите. Во општествени/религиозни рамки доволно е да се следи развојот на матријархатот и патријархатот низ историјата. Додека владеел матријархатот (еонот на Изида), врховното божество било жена-мајка, која што го сакала човекот само затоа што постои и го дарувала со храна и облека и безбедност. Потоа дошол патријархатот (еонот на Озирис) и богот-татко, кој што мора да биде слушан и почитуван и сакан инаку човекот ќе гори во пеколот – а ако е послушен, тогаш ќе биде награден со љубов и вечен престој во рајот. Според Кроули и Фром, дојдено е времето кога детето треба, мора да се осамостои. Со љубов и почит да се сврти кон мајката и таткото и да каже „Ви благодарам за сè до тука, ама од тука можам сам.“

Она клучното во таквото „одвојување“ и „осамостојување“ е прифаќањето на одговорноста за себе и сопствените постапки. „Да, ме заебале и ми правеле добро до сега, меѓутоа свесен сум и благодарен за она што ми е сторено. Ќе правам што ми е волја и тоа ќе го правам свесен за своите постапки и со потполна одговорност за последиците.“

Среќен Crowleymas и правете што ви е волја.

93 93/93

n this connection there was also the point that I was anxious to prove that spiritual progress did not depend on religious or moral codes, but was like any other science. Magick would yield its secrets to the infidel and the libertine, just as one does not have to be a churchwarden in order to discover a new kind of orchid. There are, of course, certain virtues necessary to the Magician; but they are of the same order as those which make a successful chemist.

Големиот магионичар

Во зен будизмот една од алатките што се користи при медитација се коаните. Целта на коаните е да го натераат оној што медитира да стане свесен за разликата помеѓу него, неговиот ум и неговите верувања – оние што влијаат на тоа како го гледа светот. Најчестата состојка на коаните се парадоксите, а парадоксите имаат огромна моќ затоа што го дразнат умот подолго време додека се обидува да го сведе коанот или парадоксот на „одговор“. Како што вели текстот на Википедија, ваквиот процес е како куче што си ја брка сопствената опашка, и додека го прави тоа умот се открива. На почетокот коаните секогаш се обидуваме да ги „решиме“ со свесниот, рационалниот дел од умот. А додека свеста е зафатена (со „решавање“ на коанот), потсвеста може да излезе на површина. Односно, „умот се открива“. И може да почне процесот на Откривање (на твојата Вистинска природа, како што би рекле зен мајсторите).

Њујорк тајмс вели дека некои научници дури сега го сконтале она што некој го знаел со векови, а некој и со милениуми на назад: човекот секогаш ќе проба да најде рационализација кога ќе се соочи со нешто што му е непознато. И студијата претставена во весникот укажува на она што го имам зборувано на блогов: начинот на кој умот ќе го гледа проблемот зависи од обуката. Значи можно е мозокот, соочен со некоја збунувачка ситуација или проблем, да наоѓа и гледа поврзаности и шеми на места каде што претходно не можел да ги види. И тоа е очигледно кај научниците. Тоа е „Аха!“ моментот на Балтазар. Меѓутоа, студијата има еден сериозен недостаток – не ги зема во предвид проблемите што имаат (огромен) емотивен набој. Во таквите ситуации човекот секогаш ќе оди со она што му е „познато“ и, следствено, „Удобно“. Ситуациите со (огромен) емотивен набој најчесто не ги разгледуваме (а кога ги разгледуваме тоа го правиме на најлош можен начин: „вежбајќи“ ја направената грешка). Полесно е човек да се „изгуби“ во хаосот отколку да проба да најде смисол. Изгуби е во наводници затоа што нема губење на нешто што е дел од тебе – никогаш не може да „изгубиш“ дел од себе; тука станува збор за препуштање на околностите да те носат како што подводната струја може да те носи наваму-натаму – дали ќе се удавиш или не е небитно (ако не се удавиш – па нормално; ако се удавиш – јеби га, се дешава). Дури и кај научниците што имаат преголема емотивна инвестиција во истражувањето се случува закочување на мозокот во прва брзина.

Иако не сум запознаен толку со теоријата (ако ја има), од мое искуство имам видено дека најлесно учам кога има болка. Ако ја ставам еднаш раката на вжештена рингла и се изгорам, следниот пат нема да го сторам истото. Како што веќе имам спомнато на блогов, ние сме испрограмирани да избегнуваме болка. Ако е тоа точно, тогаш ќе вложуваме доста енергија во избегнувањето ситуации налик на онаа што ни предизвикала болка. Еднаш, играјќи си мајстор со отворен касетофон успеав да брцнам еден од прстите каде што не треба и ме здрви струја. Добро ме здрви. Толку добро ме здрви, што следните неколку години воопшто не ни помислував да се приближам до нешто каде што би можело да ми се случи истото. Не помислував да менувам сијалици или бушони низ дома. Па уште ако се скршеше некоја сијалица и требаше да се брца во фасонката со клешти? Нема шанси! Се додека една вечер не останав во темница и морав да се соочам со самонаметнатиот страв од струја. Денес немам проблем да сменам скршена сијалица, но претходно го вадам бушонот и три пати проверувам со фазомер дали има довод на струја.

Поентата на овој пример е дека има добро учење и има лошо учење. Од мојот инцидент со отворениот касетофон, погрешно бев научил дека струјата е опасна и треба да бегам од неа. Заради болката јас најдов нов патерн: струјата да ти била опасна! Јас научив, знаев, верував дека струјата е опасна работа и дека најдобро и најсигурно можам да се заштитам од такви идни инциденти со тоа што ќе избегнувам контакти со неа. Меѓутоа таквото „знаење“, од денешна гледна точка, е каде-каде фалично. И повторно, за да нема забуни, по инцидентот јас знаев дека треба да бегам од струјата, за мене тоа беше најлогичното, најточното, најнај верување на светот. И си функционирав најнормално – освен што не сакав да правам одредени работи (да се приближувам до кабли со струја, да менувам сијалици и бушони, итн.). Секогаш имаше кој да го прави тоа место мене. Мојата „научена“ лекција направи јас веќе да не бидам повреден од струја, меѓутоа ме осакати со тоа што зависев од туѓа помош секогаш кога ќе имаше некој (банален) проблем поврзан со струјата. Фактички постоеше голем ѕид за изолација помеѓу мене и струјата, ѕид што самиот си го поставив заради лошо научената лекција. И иако татко ми пробуваше да ми објасни дека не е толку страшно да се смени бушон и ми даваше логични примери и начини како да се заштитам од повреда а сепак да ракувам со струјата, јас само климав со главата, велев „Да“ и си продолжував да седам зад ѕидот. Се додека не морав да сменам скршена сијалица во купатило. Ја употребив логиката и советите на татко ми и ја сменив. Не е дека претходно не можев. Или дека не ми звучеше логично она што го зборуваше татко ми. Ама зошто да се соочувам со страв ако не морам?

Кога ми текнува на таа ситуација сега само тажно се смешкам и клатам со главата. Сум дозволил трауматична ситуација (не е битно дали е една или повеќе) негативно да влијае врз начинот на кој што функционирам. Сум си дозволил да бидам осакатен, обезмоќен, ограничен. Самиот си поставив ѕид кој што ме одделуваше неколку години од нормалното функционирање. Да, денес ставот што го имав ми делува смешен (па дури на моменти и срамен), ама го надминав. Морав да ги срушам ѕидовите што си ги имав поставено. И тогаш открив колку погрешно сум функционирал до тој момент и почнав да си ги откривам останатите ѕидови, останатите ограничувања. Кроули, во неговата Книга на законот, вели дека Ограничувањето е грев. Иако повеќето телемити тоа го сфаќаат како дозвола за пиење, дрогирање и ебење до бесвест, за мене Ограничувањето како „грев“ има поинаква форма: границите/ѕидовите што самиот си ги поставувам. Тоа најчесто го правам заради лошо научените лекции. „Ах, кисело е грозјето,“ рече лисицата. Наместо да каже „Мамето твое, ти мене ќе ме заебаваш. Сеа ќе најдам скала и ќе те скинам.“ Лисицата во басната си продолжила по патот, без воопшто да размисли што би можела да стори за да дојде до грозјето. Битисувајќи во четирите ѕида на грозјето е кисело иако не го пробав, таа никогаш нема да помисли дека е можно грозјето да не е кисело. И иако тоа најверојатно не и менува ништо, сепак си заминала со незадоволена желба/потреба. И иако целта на грозјето е да биде скинато и изедено, сепак не му менува ништо дали тоа ќе го стори лисицата или некој друг.

Значи, почнав да се прашувам која моја научена лекција претставува ограничување, а која е на место. И повторно, прашањето не беше „Која лекција не ми служи во моментов?“ туку „Која лекција може еден ден да ме ограничи, да ме спречи да функционирам како што можеби би сакал да функционирам?“ Тој процес се уште трае. Дури и со ново научените лекции си го поставувам истото прашање. Со тоа што денес кога „учам“, гледам тоа да биде што е можно помалку субјективно, т.е. заклучокот да не биде (непотребна) генерализација туку да одговара на дадената ситуација. Ова важи дупло во интеракцијата со други.

Во будизмот често може да се чуе прашањето „Дали кучето може да стане Буда?“ (т.е. и кучето да стане свесно за својата Вистинска (божествена) природа). Најчестиот одговор е „Да.“ Меѓутоа Кроули во Книгата на законот прашува „Зарем Бог би живеел во куче?“ и веднаш потоа одговара „Не!“ Поентата на Кроули е дека кучето има кучешка природа. Не е во неговата природа да се менува и да учи нови нешта по сопствена волја, туку само кога/ако мора. Па дури и тогаш е прашање дали ќе ја научи лекцијата како што треба. За разлика од Човекот. Човекот ја има способноста да се менува по сопствена волја. Само треба да си го постави прашањето „Кое од моите верувања би можело еден ден да ме ограничи?“ Нормално, тука ќе се јават еден куп рационализации и изговори и објаснувања… Но Кроули тоа најубаво го кажал во коментарите на Книгата на законот:

Не му верувај на ниту едно објаснување. Дизраели рекол: Никогаш не кани на вечера некој што мора да се објаснува. Сите изговори служат за прикривање на лаги, неправди или срамови. Вистината е блескаво едноставна.

Да се вратам на почетокот… Кога свеста е зафатена, потсвеста може да исплива полека на површина. Најлесниот начин за тоа е да се збуни свеста со некој проблем. Еден вид на проблем се зен коаните, чија интерпретација никогаш не може да биде рационална. Ако некој сака да се нафати, може да почне со овој коан „Кој е Големиот Магионичар што ја прави тревата зелена?“

Случки од животот #4

Ова е обид да се пренесе train of thought на „хартија“. Нема да има објаснување, но наскоро ќе пишувам малку повеќе за Ограничувањето.

Te odio, Cassandra!

Сфатив кое е проклетството на Касандра. Проклетството е дека ја знаела иднината, а не дека другите не ја разбирале. Алегоријата со проклетството на Аполон верувам дека се однесува на тоа дека луѓето се такви и најверојатно такви ќе си останат а не дека она е неспособна да ја пренесе пораката. Да знаеш што ќе се деси следно е тежок товар. Не толку тежок зашто може да се ориентира човек според она што ќе го види и да делува соодветно… ама што е со оние срања што не зависат од мене? Да, можам да ја гледам иднината и не, никогаш не е линеарна, секогаш се разгранува на милион други гранки и секоја од нив си има своја тежина зависно од тоа што ќе се направи за да се стигне до таму ама не е толку едноставно. Мислам за мене си знам што и како треба да направам и све, ама што е со другите луѓе? Оние што кога им зборам за иднината и што ќе се деси зјапаат у мене како теле у шарена врата. Оние што или неќат да ја прифатат одговорноста да сменат нешто или се премногу разочарани зашто не прават ништо си ги држат у раце и у суштина прават све само не она што треба. Пошто коа ќе им кажам ќе биде вака и вака, ме гледаат ко да сум луд или се смешкаат и викаат дека не било толку лесно. Се откажав од предупредување. Да тачно дека се уште дрвам во текстови али и тоа го проретчив пошто која е поентата? и онака ќе си прават онака како што праеле до сеа. Не дека се глупи, само си веруваат на својот булшит дека ете такви се дека неможе некои работи да се сменат дека така било одувек и никако другачие ма у курац ми се пие кафе. Ми треба диктафон за train of thought. Вака треба да памтам што ми се мотало низ глава дур правам кафе. Сејв. Веднаш се враќам.

Ми текна уствари како почна целиов муабет. Со Марија кога ме праша дали предупредувам луѓе за други луѓе. Се трудам да не. Секогаш ми текнува дека моето искуство е субјективно посебно кога станува збор за други луѓе. Секој човек се менува од момент во момент а не па ли мерено во денови месеци и години. Она што сум го кажал и направил денеска кон некој човек за месец дена може да биде скроз различно иако се држам до одредени постојани принципи така што нема голема разлика. Тогаш и решив да напишам train of thought за да видам колку успешно ќе можам да го пренесам тоа на хартија. Кога го правам тоа на глас како дел од редовната Пракса е лесно пошто ја си се слушам и се фаќам како од време на време ќе треснам некоја глупост или кога ќе почнам да се лажам кога нешто ќе ме извади од такт кога дозволувам на срања да ме вадат од такт. Последен пат го пробав ова негде крај на март кога го почнав дневникот на Паузата. Не ни треба да го отворам за да знам што пишува таму пошто требаше да и го дадам да го прочита кога ќе заврши Паузата ама пошто Заврши сметав дека нема потреба. Сите предвидувања ги имав напишано таму секој можен правец секој можен детал секој можен одговор и каде ќе не однесе тој одговор и што ќе треба да се деси за да даден правец функционира и дури имав и размислување и дробење околу исправноста тоа да и го кажам пред да заврши Паузата пошто може да влијае на одговорот и дека ако утре зажали за тоа ќе ме пцуе мене што сум ја премислил и пак проблемот што го имам со сервирање на готово зготвено и преџвакано знаење исто како фастфуд без другион да се потруди малку. Знам дека методите ми се малку заебани али тоа го гледам ко најдобар тест како TOEFL за тоа дали го бива човек пошто кога пробував со неа увек поставуваше ѕид и секое прашање го гледаше ко напад исто како ________ кога го праевме муабетон за неговата „војна“ – видов уште тогаш дека се навреди али у тоа е поентата нели? тој се навреди, не јас него. И колку и да му зборев ништо од тоа не допрело до него освен тоа дека некој со кој што треба да чувствува братска врска го напаѓал и му се курчел и се правел попаметен, а знам дека немаше врска. Како да објаснам дека јас тргнувам од место каде што нема појдовна точка и секој можен вектор е можна ситуација каде што нема земја од која што треба да се одбацам него баш како лебдење во бестежински простор од каде може да се свртиш во кој и да е правец и да тргнеш кај сакаш? Како да им објаснам дека тргнуваат не само од земја туку и помеѓу 2-4 ѕида околу нив и движењето им е ограничено. Ограничени од сопствените лоши искуства и перцепции и сфаќања и рационализации. А Ограничувањето е вистинскиот и единствен грев. Затоа и неќев да и кажам ништо пошто тоа ќе беше Ограничување пошто кој сум ја да и ги тргам ограничувањата ако неќе самата? Требаше да покаже желба а за све друго бев Тука. Увек. Ама тргнувањето од позиција на Ограничување е повеќекратно заебана работа – од една страна имаш подлога од друга имаш ѕидови чиј број зависи од верувањата и убедувањата колку се подлабоки и поуверени во тие верувања и убедувања толку се повисоки ѕидовите а колку се повисоки ѕидовите толку поголем одскок ќе им треба за да ги прескокнат. Јас само пробував да им покажам дека ѕидовите се лесно кршливи – ако сакаат да ги срушат – ама џабе пошто ѕидовите нудат сигурност затворен си заграден си и знаеш дека ништо не може да ти се убаци у „шема“ и ти е удобно и фино и мекичко и све дур не налеташ на некој шупак што ќе ти удри ментална заушка и ќе ти каже дека живееш помеѓу четири ѕида на простор метро на метро. Нормално прво нешто ќе биде жестока одбрана на ѕидовите и ако сум доволно упорен и методичен и настојчив и логичен и неемотивен во презентирањето на „предвидувањата“ и претставувањето на повеќе шанси од оние што ги имаат ќе бидат спремни да ме убијат или избришат од списокот на пријатели пошто јебеш ти такви ко мене што покажуваат кон некаков хоризонт на кој што не му се гледа крајот пошто тоа е факинг страшно. Така и Кроули се заебал кога рекол „прави што ти е волја и тоа нека биде сиот закон“ – глупакот им ја дал одговорноста за сопствениот развој на кретените околу него и секој што бил спремен да го сослуша и што со тоа? ништо, се е исто како пред 2 ипол илјади години пошто кој кур ќе се откажувам од удобност кога со неа имам изговор за се дали ме заебале мама и тато условите во коишто сум пораснал на школо ме заебавале ме тепале у маало итн, итн, итн. Секогаш има изговори. „Робовите ќе служат“ напишал Кроули. И служат, да го ебам. На сопствените глупости и клетви и програми и на сопствената суптилна сјебаност за која никогаш нема да признаат дека е таква и попрво ќе го уништат оној што пробува да им каже дека има такви концепти како Слобода и Љубов и дека обидот за рушење на тие фејк непотребни ѕидови не е ништо друго освен (погрешно насочен?) акт на Љубов. „Фантастична е играва, а никој од нив не е свесен дека е во неа. Сите мислат дека тој им е најдобриот пријател. И попрво ќе те уништат тебе за да го заштитат него.“ Така му кажа Ави на г-дин Зелен во Револвер. Многу добар филм иначе. И знам дека ако утре налетам на нив на улица може ќе кажат здраво може не исто како што знам дека не е битно пошто шансата била тука, била дадена и не била искористена. А најчесто имало многу повеќе од една шанса, ама глупо би било да каже човек „океј, сеа ти давам n-та шанса“ пошто и онака со таков муабет уште толку ќе се накурчат „кој курац си ти мене да ми даваш шанси, пизда ти материна?“ Вака нема замарање за никој. Она што само вујко ми го сфати од прва, ваљда затоа што мозочните вијуги му функционираат малку поинаку од оние на мнозинството, е дека кога сум зборувал за овие случаи тоа не е затоа што ми е криво – ако ми е криво за нешто тоа е дека неќеле да си го исполнат потенцијалот – туку зашто ја продолжувам и збогатувам дефиницијата на Јас, зашто знам дека следниот пат со следниот што покажува некаков потенцијал нема да им ги рушам ѕидовите само ќе оставам наоколу длета и токмаци и сл. орудија за рушење на ѕидови па ако сакаат нека ги искористат ако не идеме даље пошто знам дека има луѓе што си ги рушат ѕидовите со речиси религиозна посветеност кон Делото. Everyminute zen не е ич тешка работа само треба да стане навика како што и самиот можам да приметам кај мене. Она што знам дека нема да се случи затоа што таа гранка секогаш се разгранува во свенати и голи и неплодни гранки е дека нема да дозволам туѓата мрза и страв да влијае на мојата Решеност да Пливам.

Hell is other people

Една од најдобрите прилики за учење за самиот себе е интеракцијата со другите луѓе. Светот е нашето огледало. Колку е поблизок до нас, толку полесно можеме да ги уочиме недостатоците. Ако го држиме огледалото на далечина, нема да може да ги забележиме сите несовршености на „кожата“, пропустите при „бричењето“, ниту пак ќе видиме дека „косата“ ни е „бушава“. Она што ни недостасува или го имаме како (непотребен) вишок може да го видиме најдобро кај другите, кога ќе забележиме некоја нивна карактеристика на која што и се восхитуваме или што ужасно нè иритира (може да нè восхитуваат и иритираат подеднакво силно и маани и доблести).

Кога ќе подостари човек, секогаш го восхитува ентузијазмот на помладите (или го иритира) затоа што се потсетува на времето кога и тој самиот го имал во неограничени дози. Тука спаѓа и неизбежното иритирање на луѓето што сакаат да бидат центар на внимание во моментите кога ќе се соочат со некој друг што ја има истата желба. Просечниот човек ќе каже за другиот дека е невиден шупак или дека му фали нешто и следниот пат ќе избегнува да биде во негово присуство. Меѓутоа, психонаутот (во изградба) ќе забележи дека нешто не е во ред со него кога некој може да предизвика (толку силна) реакција кај него. Прво нешто што ќе го направи е преиспитување на она што е иритантно кај другиот, а потоа ќе проба да открие кога тој самиот се однесувал на ист или сличен начин.

Постојат неколку грешки што може да се направат при овој процес. Првата, рационализацијата („Типов е шупак!“) е веќе обработувана на блогов – само ќе додадам дека етикетата што му се лепи на човекот не мора да биде брутална и не мора да се однесува стриктно на него, туку и на неговото (перцепирано) однесување, размислување и сл. Втората е дегенерализацијата, која исто така може да земе повеќе облици, меѓутоа на крајот се сведува на „Ист е како и сите други!“ Потоа доаѓа булшитот (лажењето на самите себе), каде што, меѓу другото, можеме да се направиме во свои очи како жртва, да го обвиниме другиот за нешто што не го направил или, најстрашното, да не си признаеме дека и ние го имаме тој „квалитет“ што толку нè иритира. Искреноста пред самиот себе (заедно со љубопитноста) е најбитната карактеристика што може да ја поседува еден (иден) психонаут.

Еве една хипотетичка ситуација. Двајца луѓе се сакаат – искрено и безусловно (полот и не е толку битен, но ќе пишувам во машки род за да не го оптеретам текстот со двојната формула „битен/битна“). Обајцата се свесни за тоа, исто како што се свесни дека обајцата имаат проблеми (секој за себе). Тие двајца почнуваат врска и, поучени од претходните искуства, уште на самиот почеток поставуваат одредени правила по кои што би требало да се одвива врската. Искреноста во една интимна врска (дали пријателска, дали романтична) и за двајцата е нешто што се подразбира. Потоа доаѓа отворената комуникација. Обајцата сметаат дека тоа е битна работа и обајцата се согласуваат дека голем број на врски (дали пријателски, дали романтични) се растуриле заради лоша комуникација. Се согласуваат дека се (или барем имаат аспирации да бидат) Психонаути, како и дека во врска (која било, но посебно во нивната – заради квалитетот и степенот на емоциите) таквиот Развој може да се одвива многу побргу. Впрочем, ако има искреност и отворена комуникација, булшитот би требало да биде (речиси) непостоечки. Без булшит има само квалитетен фидбек, а со квалитетен фидбек може да се Напредува.

Меѓутоа, како што секогаш бива во бајките, едниот од двајцата има сериозен проблем. Ужасно ниска само-доверба, себичност (од оној лошиот вид) или нешто сосема тринаесетто – не е битно. Потсвесно „свесен“ за својот проблем, овој почнува да „компензира“ со тоа што се труди – и тоа вложува сериозни напори – да се прикаже во „најдобро“ светло пред другиот (во текстот се зборува за женско, но не е битно кој е Компензирачот во оваа приказна). Како што сугерира текстот од линкот (ти реков да го прочиташ), Компензирачот самиот се тера да прави мал милион работи кои што мисли дека ќе му удоволат на другиот. Меѓутоа Љубовта на другиот е толку голема, што нема потреба Компензирачот да му „удоволи“, а сето она што го прави Компензирачот му е пријатно, убаво, слатко, забавно, интересно – не затоа што му „удоволува“ некоја „потреба“, туку едноставно затоа што тоа го прави Човекот што тој го сака безусловно. „Компензираниот“ нема поим дека Компензирачот компензира. Тој, раководејќи се според договорот на почетокот на врската, смета дека активностите на Компензирачот се искрени и дека ако има некаков проблем, тој ќе биде решен или самостојно или ќе биде искомунициран по принципот на отворена комуникација, па ќе се направат заеднички обиди за да се реши проблемот.

Меѓутоа, компензацијата, во овој случај, помага во градење на илузија за Компензирачот. Ако во нормални услови, кога не би компензирал за сопствените недостатоци, тој не би ги направил тие работи што ги прави, тогаш присилното правење на тие работи за да се прикаже во „подобро“ светло градат илузија за постоењето на некоја Прикажана Личност која што (најчесто) е многу поинаква од „Вистинската“ Личност (наводниците тука се затоа што, како што имам кажано повеќе пати до сега, Вистинската Личност е личен избор, а не нешто исклесано во камен). Постојат луѓе што можат да ја играат улогата на Компензирачот до сто и една и назад – се соживуваат со неа, и можат така да животарат до Крајот. Но, има и такви кај кои што Прикажаната Личност е толку поинаква од „Вистинската“ Личност, што доаѓа до внатрешна шизма. Поделба, борба и на крај војна помеѓу двете улоги. Најчесто победува онаа улога што е најдолго вежбана, т.е. „Вистинската“ Личност. Во тој момент може да се случи една од две работи: или Компензирачот да продолжи да компензира – при што (пот)свесно ќе прави работи што ќе ја доведуваат до израз „Вистинската“ Личност (за да другиот сам сфати дека има некаков проблем), или ќе ја прекине врската затоа што тој Другиот премногу „бара“ – ова е, нормално, рационализација затоа што ако „Компензираниот“ нема потреба од компензација, нема ни да ја бара (ако може да бара нешто, тогаш тоа е Почитување на Договореното).

Компензирачот, во оваа хипотетичка ситуација, ги прекршил сите три дела од Договорот. Првин, покажал дека не е Психонаут – не си го решил личниот проблем и дозволил тој да стане заеднички проблем. Второ, не го испочитувал договорот за отворена комуникација – не се обидел да разговара за „заедничкиот“ проблем, не ги објаснил на Другиот мисловните процеси, ниту кажал за шизмата во неговата глава; едноставно си реагирал потсвесно на проблем што самиот си го создал (како за себе, така и за обајцата). И, трето, воопшто не бил Искрен – првин со себе, а потоа и со Другиот; ако воопшто немал намера да го испочитува Договореното, требал да каже уште на самиот почеток (или можеби и тука имало „компензација“?); самото поставување на театарска претстава во која се приморувал да прави нешто што му претставувало напор, прикажувајќи се во одредена улога за која што смета дека не е неговата „Вистинска“ Личност, е ужасна лага (и имплицира дека можеби глумел/лажел за сè останато: од изјавата дека (сака да) е Психонаут, па се до тоа дека безусловно го сака Другиот).

Нејсе, Компензирачот ќе си остане таков каков што бил, потполно непроменет (ако не е спремен да се соочи со вистината за неговата „Вистинска“ Личност). А Другиот ќе си продолжи по својот Пат, побогат за едно искуство и со еден страшно кафеав филтер низ кој што ќе го гледа Компензирачот во иднина. Тој кафеав филтер значи дека секоја постапка на Компензирачот, секој разговор со него ќе бидат гледани низ призмата на неодговорноста и лагите на Компензирачот (како и преку призмата на оригиналната причина за „компензирање“). Нормално, ако Компензирачот навистина има желба да биде Психонаут, ќе побара објаснување за промената кај Другиот. Ако нема, никому ништо. Другиот најверојатно ќе биде етикетиран како „уште еден во серијата буљаши“ – етикета што само ќе му смета на Компензирачот, затоа што ќе си ги негира пред „себе“ позитивните придобивки од познавањето на Другиот.

Ако светот е нашето огледало, треба да се огледаме во него. Сосема голи, без срам околу она што можеби се наоѓа под облеката и шминката/маската. Ако застанеме блиску до огледалото, без да се обидуваме да изгледаме најубаво што може (со најубавата гардероба/маска што ја поседуваме) тогаш може да бидеме искрени пред себе. А ако можеме да ги прифатиме сите несовршености што, неизбежно, ги имаме, тогаш ќе може да почнеме да Чекориме на Патот.

„Ама зошто јас?“

За да прашаш. Ова беше најчестиот одговор на секое „Зошто“ прашање. Заедно со „За да прашаат будалите“.

Ама одговорот тука не е битен колку прашањето. Ова прашање, во ваква или малку проширена форма, си го поставуваат многу луѓе. Во моментите на екстремна слабост, ниту јас не сум исклучок. Тоа се оние моменти кога човек си ја треска главата од ѕид затоа што „му се случило“ нешто непријатно. Со други зборови: самосожалување. Бедна и патетична состојба, во која ретко кој сака да биде, но повеќето луѓе лесно влегуваат во неа. Сепак станува збор за обука. Но, покрај што е бедна и патетична, оваа состојба на умот е една од најопасните што може да се појават кај човекот. Тој мисли дека тоа што „му се случило“ му се случило токму нему затоа што тој е тој. Затоа што постои. Станува збор за хардкор его трип. „Јас сум јас и ова ми се случи мене затоа што сум јас јас, а не некој друг. На други не им се случува ова. Само на мене.“ Прекрасно опасен его трип.

Нормално, има нешто сосема спротивно на спектарот. Нешто подеднакво опасно. „Еј, нормално е да ми се случуваат волку добри работи. Сепак станува збор за едно прекрасно суштество како што сум јас.“ Самобитноста е подеднакво погубна за егото како и самосожалувањето. Мислиме дека сме толку кул, толку фини, толку паметни, добри, дарежливи, што добрите и убавите работи е нормално да ни се случуваат нам. На страна што е феноменално лесно да се стигне од оваа во првата состојба (доволен е вистински збор или фраза во вистински момент и трес! во самосожалување), на страна што повеќето квалитети што мислиме дека ги имаме сме ги напумпале (или некој друг ни ги напумпал) до точка на неповрат… Забораваме еден битен елемент: природата.

Замислете лавица во савана. Се движи полека низ високата трева, приближувајќи се на стадо газели. Гладна е. А има и малецки за хранење. Газелите безгрижно си пасат, потполно несвесни за опасноста. Во стадото ги има секакви: и млади и стари, и болни и здрави, и брзи и спори. Одеднаш, лавицата скокнува! Газелите почнуваат да бегаат, но една од нив – млада, здрава и доволно брза за да избега – поради Х причини станува оброк за лавицата и нејзиното семејство. Зошто? Така функционира природата. Синџирот на исхрана вели дека некоја газела денеска ќе биде оброк за едно семејство лавови. Дури и да праша газелата „Ама зошто јас?“ Природата може само да слегне со фигуративните раменици и да каже „Shit happens.“ Единственото објаснување е дека таа газела ја имала таа „среќа“ да се најде на „вистинското“ место, во „вистинското“ време. Не се случило затоа што „Бог така рекол“ или затоа што е баш таа газела, а не некоја друга. Истото важи и за оние газели што избегале. Еве, да и дадеме човечки емоции и карактеристики на некоја од газелите што избегале. Гледа дека лавицата си го фатила пленот и почне да си мисли „Јес! Киднав! Најбоља сум! Владеам! Брза сум, нек’ сибе матер!“ Во тој момент, така замислена, величејќи се себе и своите способности, мавајќи се во гради колку е кул, фина, паметна, брза, убава, не успева да види дека другите газели пак почнале да бегаат. Во моментот кога се освестува доволно од уживањето во самата себе, има време да види како другите газели бегаат во моментот пред да ги осети забите на два гепарди во вратот. Shit happens, само што во вториов случај јасно е кој е виновен.

Давањето на значење на самиот себе (без разлика дали станува збор за самосожалување или самобитност) е сигурен показател за „лош“ егоизам. Тоа се моменти кога човекот е до тој степен обземен со самиот себе, што ништо друго околу него не е битно. Солипсизам до јаја. „Ништо вон мене и моето искуство не постои. Јас сум својата Алфа и својата Омега. Јас сум си Почетокот и јас сум си Крајот. Јас решавам што ќе Биде, а што Нема.“ И во тој момент, додека си го мислиш тоа поминувајќи улица, налетува камион и те гмечи така што после ќе мора да те собираат со лажиче. Ти си од оние што не знаат да сослушаат. Што дури и кога слуша, пробува да чуе нешто за што ќе може да се фати и да покаже колку знае („Слонот е големо животно и има сурла што личи на црв. Е сеа, црвот…“). Што очекува сите да знаат дека е најпаметен, најубав, најкул, најнај – а ако не знаат, спремен си да им (по)кажеш.

Проблемот со самосожалувањето и самобитноста е затворањето кон светот. Затворањето за сите можности што поминуваат покрај тебе. Во едната ситуација ќе ги отфрлиш затоа што гледаш на светот низ кафеавиот филтер, а во втората ќе ги отфрлиш затоа што не гледаш воопшто околу себе, туку во облаците.

Зошто ти? Врати се на почетокот и прочитај ја пак првата реченица.

деГенерализации

Една од најмоќните алатки на човекот е способноста за генерализација. Со нејзина помош ние знаеме како да ја отвориме секоја (незаклучена) врата штом за прв пат ќе научиме како се отвора врата. Знаеме на што се мисли кога ќе се каже „Не читам книги“ (превод: не читам ниту една книга, не само учебници или енциклопедии или викенд романчиња) или „Обожавам тестенини“ (превод: и макарони и јуфки и шпагети и тарана…). На мене генерализацијата ми помогнала да видам дека мешањето црно вино и пиво (многу) лошо влијае на мене, мојот желудник и способноста да останам свесен – иако ми требаа неколку обиди за да го откријам тоа со сигурност. Со помош на генерализацијата знам дека на точакот сакам да имам метални наместо пластични педали, затоа што овие вториве не можат да ја издржат мојата тежина. Заради генерализацијата знам дека сонцето и утре ќе изгрее.

Но, како што интернетот се користи за решавање квизови на Фејсбук, губење време на ЈуТјуб и симињање материјали за дркање, така и оваа моќна алатка се запоставува и не се употребува како што треба. Примери со лопата да ги ринеш недела дена и пак да ти остане цел тон. На Времето не јадев џигер. Не можев да го смислам затоа што кога прв пат јадев џигер ми беше сув, горчлив и одвратен. За мене беше сосема нормално да мислам дека секој џигер е таков. Арно ама, пред 9 години, на една од редовните собиранки на друштвото во Љуц, некој успеа да ме натера да го пробам џигерот. И си нарачав цела порција.

Знам, банално. Животот не ми беше феноменално поинаков пред да го пробам џигерот во Љуц од оној откако го пробав. Ама еве уште еден пример. Хипотетичка ситуација. Имам друштво од 5 другари. Еден од нив ме излаже (зборувам тука за исказ што се покажал како лага, а не нешто за што јас сум убеден дека е лага). Ме излаже и вториот. Ме излаже и трет. Кој е заклучокот што ќе го изведам од тоа? Ако сум Ненормален (според моите стандарди), ќе кажам „Цело друштво се свртело против мене!“ Ако сум екстра специјално ненормален, ќе кажам „Сите луѓе лажат! Не можам да верувам никому!“ Во обата случаи станува збор за заебана генерализација, а тоа не е ништо друго освен клетва. Ги проколнувам сите луѓе дека се лажговци. Секоја моја интеракција со друг човек ќе тргнува од премисата дека оној наспроти мене ме лаже. Или сака да ме искористи. Или очекува нешто од мене. Или е кучка/курва/ороспија/неверна (ако е девојка). Или е лажго/полтрон/улизица (ако е јавен службеник/политичар). Или е силеџија/шупак/глупав (ако е цајкан). Или е човек во заблуда (ако е верник/член на политичка партија)… Како што реков, примери има милион.

Може да ти текне на една твоја дегенерализација? Најверојатно не. Не затоа што ги немаш, туку затоа што за тебе тоа е Така и Никако Поинаку. Ти знаеш дека тоа е така. Исто како што баба ми знае дека Бранко Црвенковски е добар човек и се има жртвувано за оваа нација. Или како што верникот знае дека постои Бог. Или како што атеистот знае дека не постои Бог. Или како што Хитлер знаел дека Евреите се виновни за сето зло на светов. Или како што инквизицијата знаела дека сите оние спалени на клада се пратеници на Нечестивиот. Не, твоите верувања не се поинакви од овие. Не се помалку штетни. Ако веруваш дека треба да страдаш за да постигнеш нешто, секогаш ќе страдаш. Ако веруваш дека треба да жртвуваш нешто, секогаш ќе треба да жртвуваш. Ако веруваш во нешто, тогаш така и ќе биде затоа што си го проколнал тоа нешто (а и себе) да биде такво. Сите ние сме помалку или повеќе (не)свесни магичари, само се разликуваме во квалитетот и бојата на магиката што ја практикуваме. Кроули го дефинира како Црн секој магиски акт што не е насочен кон остварување на Големото Дело. Ако одиме наоколу проколнувајќи ги другите (а и себе), тоа не само што не ни служи на Патот, туку и ја намалува ефективноста на нашата Работа.

Да, се сложувам дека генерално земено има одреден pattern, одредена шема по која што се однесуваат луѓето. И, да, има одредена шема по која што се однесуваат посебно мажите и посебно жените. Да, можно е да се предвиди нечиј следен чекор. Можно е да се искористат туѓите шеми за сопствена полза. Меѓутоа никогаш не сум бил љубител на шемата. Како што пишува во една паметна Книга: „Робовите ќе служат“. Мене повеќе ме интересираат кралевите. Оние што не фрлаат клетви, што не прават дегенерализации. Затоа што дегенерализациите може да се формираат само преку претходното искуство. А искуството секогаш е обоено со нашата филтрирачка перцепција и уште пофилтрирачка интерпретација.

Да речеме дека некој(а) има некаков банален комплекс (не е доволно убав(а)/паметен(паметна)/слаб(а)/дебел(а)/интелигентен(интелигентна)/итн. – или обратното, дека е ептен таков/таква) затоа што уште од детство им го трубеле тоа. Кога ќе дојде во контакт со друг човек (посебно ако станува збор за „романтичен“ контакт), ќе смета дека и оние спроти нив ќе ги гледаат низ призмата на нивниот комплекс. Секоја постапка на Другиот ќе биде протолкувана низ таа призма, затоа што дотичниот човек има (мање више патетично) очекување за тоа како другиот го перцепира (да, уште една клетва). Нормално, кога си тргнал да најдеш нешто, не престануваш се додека не го најдеш. А тогаш викаш „Аха! Еве го! Знаев!“ Можеби извикот нема да биде среќен, можеби ќе биде крајно мизерен, ама сепак… Секогаш го бараме она што се поклопува со нашата слика на светот, никогаш она што отстапува од неа. Чисто илустративно, колку пати си се нашол во муабет со некој што на речиси секоја твоја реченица/збор наоѓа нешто за што ќе се фати и ќе си ја раскаже својата приказна (што најчесто нема никаква врска со твојата), наместо да те сослуша? А колку пати ти си го направил(а) тоа на друг? „Ниеднаш!“ Сигурно? „Добро де… Ретко.“ Сигурно? Да не е прилично често? Ја обожавам твојата искреност. Ми влева надеж.

Значи, откако дотичниот искомплексиран човек ќе го најде она што го барал(а), ќе го земе тој детал (најчесто станува збор за детал) и ќе го напумпа. И ќе го пумпа и ќе го пумпа и ќе го пумпа се додека не добие гротеска што нема никаква врска со оригиналот. И ќе си каже „Види колку е површен/површна!“ не гледајќи дека со тоа и себе си ја лепи истата етикета. Ако мислиш дека другите се површни, тоа е затоа што ти си ист(а). Само затоа што не си се заинтересирал(а) да навлезеш под т.н. површност на другиот. Ако мислиш дека другите лажат, тоа е најверојатно затоа што и ти лажеш па судиш за светот околу себе според твоите (можни) постапки. Ако сметаш дека другите се љубоморни или бараат премногу од тебе, прашај се ти колку бараш и колку си посесивен/посесивна. Ако некој мисли дека дечкото/девојката не им се верни, тоа е затоа што во дадена ситуација и тие би го направиле истото. Математиката е многу едноставна. Не можеш да поставиш равенство пред некој ако не знаеш како изгледа тоа.

Денеска (а и многу пати до сега) ме „обвинија“ дека сум арогантен затоа што сметам дека некои луѓе ги познавам подобро од што се познаваат самите себе. Еден драг пријател ми се налути затоа што мислеше дека во последната дискусија што ја имавме сум го напаѓал – што не е точно, јас само ги напаѓав неговите клетви што ги фрла наоколу без да размисли (само што затоа што се поистоветуваме со тие клетви, ние стануваме тие клетви). Факт е дека таквото тврдење изгледа арогантно, но секоја ароганција кај мене има солиден темел. Така и оваа. Постапките, одлуките и реакциите на луѓето ги делам на свесни и несвесни. Еве еден цитат од Дина на таа тема:

Како само умот се насочува кон околината, помисли таа. И се сети на една Бене Џезерит аксиома: „Умот може да оди во два правци кога е под стрес – позитивна или негативна: вклучено или исклучено. Замислете го како спектар чии екстреми се несвесност на негативната и хиперсвесност на позитивната страна. На правецот во кој ќе се насочи умот под стрес силно влијае обуката.“

Значи… Хиперсвесност е момент на комплетна Будност, кога човекот е Присутен во Моментот и на располагање ги има сите лични ресурси (меморија, дедукција, итн.) е свесен за сопствените филтри и како тие влијаат на неговите ментални процеси. При Хиперсвесност не постои такво нешто како рационализација (синоним: лага), не постои такво нешто како „погрешна“ одлука/постапка. Од другата страна на спектарот пак, кај Несвесноста, се наоѓа потсвеста. А потсвеста е или одличен слуга или ужасен господар. И тоа ептен зависи од обуката што ја имаш. Најчесто мислиме дека нашите рационализации се знак дека свесно сме донеле некоја одлука. Сигурно и лисицата во басната си рекла „Да бе, грозјето е кисело затоа што е зелено“ (заборавајќи при тоа дека има и зелено грозје). Меѓутоа во нејзиниот случај тоа е само рационализација на стравот од неуспех: „Ако пробам да го земам, можеби нема да успеам. И тогаш ќе изгледам и ќе се осеќам блесаво. И ќе ми се смеат комшиите. И можеби ќе паднам и ќе се удрам и ќе се повредам и ќе ме боли.“ Финтата е што кога си вртиме низ главата некоја „грешка“ што сме ја направиле, мозокот не знае да направи разлика помеѓу размислување и вежбање на одредена постапка. За него тоа е едно те исто. И така, размислувајќи за дотичната постапка, таа се врежува во потсвеста. Не за друго, туку ја имаш навежбано. Си се обучил(а) да реагираш Несвесно. Нормално, најчесто си Несвесен/Несвесна за тоа. И кога стојам од страна и посматрам како се однесуваш Несвесно, барем во еден поглед те познавам подобро од што ти се познаваш себе.

Е тука грешиш. Тебе ти е тешко да (си) ги препознаеш. Некој што постојано се обучува да биде Хиперсвесен за сопствените филтри, дегенерализации, ирационализации, Стравови и Програми – дури и ако е аматер – може многу полесно да ги забележи кај себе, а уште полесно кај другите (полесно е да се покаже со прст отколку да се прифати одговорност за сопствените постапки/глупости). Јебем ли га, некои работи се болно очигледни и за најпросечниот човек (дегенерализација, нели?). Така што… арогантен? Можеби. Но секој мит има некаква основа во реалноста. Што е, повторно, генерализација.

Муда

Фигуративни, се разбира. Познавам повеќе луѓе што буквално ги имаат, ама фигуративно не. И обратно.

Често го спомнував Стравот како (лоша) мотивирачка сила, посебно во комбинација со лажењето (на самиот себе), без да спомнам многу-многу која е алтернативата. Летово имав шанса почесто да се дружам со внук ми (кој сега скоро наполни една година) и да го набљудувам како Расте. Се уште не може самостојно да оди, но малиот се труди. Упорен е. Ќе застане, ќе тргне и ќе падне. И пак станува. А понекогаш делува како паѓањето да му било намерно – наместо да стане, ќе продолжи да ползи или ќе најде нешто интересно во шарите на паркетот. Нема никаква фрустрација, не седи и си ја треска главата „Зошто паднав? Глуп ли сум? Како можев вака да се заебам?“ Едноставно оди понатаму. Го гледа Моментот, а не минатото или иднината. Не прави длабоки планови што ќе прави за 5, 10, 30 години, не се мачи со она што го направил вчера. Расте и се Развива.

Омилена закачка му е брцањето прсти во штекери. Ќе му се каже дека не треба така, ама не му е гајле. Сега ќе се тргне од штекерот, ама после некое време пак ќе отползи до него. Не дека тоа е добро во конкретниов случај, меѓутоа е одличен пример за избегнување на (општествено) програмирање. Малиот пичи напред и ич не му чуе.

Е сега… Вие кога сте биле бебе дали сте биле (многу) поинакви од него? Дали по првиод обид за одење и неизбежното паѓање сте се откажале или сте си благодарни на бебешката упорност што денес може да одите? Кога сте учеле да читате, дали сте се откажале при првата потешкотија или сте продолжиле буква по буква додека не сте научиле?

Она што повеќето од нас го забораваме е дека „работата на себе“ не се вика за џабе работа. Таа си бара волја, упорност и посветеност. Впрочем како и секоја работа. Спортистот не може да биде спортист ако не вежба постојано (дури и ако станува збор за шах). Писателот не е писател ако не пишува постојано. Ученикот не е ученик ако не учи (да, може да се добијат оценки со врски/пари, ама тогаш нема да биде ученик). Така и човекот не може да биде Човек ако не Работи на себе, своите стравови и своите „кочници“.

Ретки се случаите кога на некој ќе му се случи живото-променувачко искуство – на страна што повеќето такви искуства знаат да бидат проследени со/предизвикани од „негативни“ настани. Затоа и треба да има некакви „кочници“. За мене воопшто не е лош стравот да се пие алкохол кога се вози. Исто како што не е лош стравот дека може да ме згази кола ако не погледнам лево-десно пред да поминам улица. Тоа е „страв“ што помага да се одржи животот. За разлика од Стравот од животот.

Лажгохолизам

На лагата и се кратки нозете.

Оваа изрека најверојатно треба да имплицира дека лагата не може да избега. Ако и се кратки нозете, кога ќе бега ќе помине многу помало растојание од некој што има подолги нозе, така што со речиси истиот вложен напор долгоногиот ќе ја фати лагата. И до некаде е точно и применливо, ама најчесто само во случаи кога долгоногиот сака да ја фати лагата. Сепак, има и долгоноги инвалиди.

На времето имаше една екс-Ју поп песничка чиј што рефрен си го пеев малку поинаку од оригиналот: „Лажи, лажи, лажи се, ти се лажеш најбоље“. Уште многу одамна, пред да решам да станам хакер, сфатив дека најлесно и најуспешно се лажам самиот себе. Кога сефте го сконтав тоа, првин ми беше чудно. Зошто би се лажел самиот себе? За да се тешам, за да ми биде полесно, за да ми биде удобно. Многу полесно беше да се покаже со прстот кон Другиот наместо да видам што е она кај мене што придонело до ситуацијата. Многу полесно беше да кажам „Баба ми, Моите, Општеството се виновни за тоа што сум ваков“ отколку да ја прифатам одговорноста за сопствените програми и сопствениот живот. И иако бев свесен за глупавоста на она што го правев, сепак, како жена што го игнорира фактот дека сопругот ебе други жени, си ги игнорирав лагите. Дури станаа и поинтегрален дел од мене и од мојот живот. Се идентификував со лагите. Станав професионален лажго.

И морам да ви признаам: ми беше супер. Постојано излегував во град, на концерти, на журки, на домашни забави. Пиев како да нема да има Утре. Кога имаше ганџа, не требаше многу за да ме убедат да повлечам неколку дима. Благодарен сум што во тој период не се дружев со (хардкор) наркомани, затоа што сигурно немаше да одбијам ни нешто пожестоко. Го живеев животот. Само што… тоа и не е баш живеење. Ниту пак е живот. Не, не е. Тоа беше само-уништување. А само-уништувањето не е живот, туку постепено самоубиство. Иако тврдев дека „Ете, се дружам“, јас немав вистински другари. Бегав од себе и од своите лаги – посебно откако станав свесен дека се лаги. Многу полесно беше да одлетам на следната журка, отколку да останам сам со себе. Ми беше страв од она што ќе го видам затоа што мислев дека е нешто страшно. Иако, од денешна перспектива, мислам дека стравот повеќе се должеше на тоа дека може да видам колку у суштина било едноставно и дека тоа ќе ме натера да се „сменам“. Потоа, во 2001, почнав да работам. И претежно бев преокупиран со работата (како со одењето на работа, така и со учењето и информирањето вон работното време). Дури на почеток на 2004, кога ми пукна филмот од медиуми и решив да прекинам, успеав да се соочам со себе и своите лаги. Тогаш прв пат останав сам со себе (барем во оној капацитет што е неопходен за Растење). Процесот, за мене, не беше весел. Напротив, имав сериозни проблеми. Од една страна стануваше збор за лаги кои што ме „оформиле“, лаги со кои што имам длабока емоционална врска, а од друга толку време свесно ги имам игнорирано (и зајакнувано) што сум им помогнал да пуштат длабоки корења.

Така што, да, Непријателот беше многу посилен од мене затоа што ја имав одложувано војната. Да, војната беше факинг напорна. Имаше многу повеќе колатерална штета отколку што мислев дека ќе има. Војската, на крајот, беше исцрпена, истрошена и сведена на шака војници. Меѓутоа она што ми помогна да Победам беше супериорната Волја. Кога конечно се соочив лице в лице со Непријателот, воопшто немаше потреба да ја исукам катаната. Наместо да дојде до двобој, тој изврши ритуално самоубиство затоа што виде до каде сум спремен да отидам за да Победам.

Бегањето сам од себе има многу повеќе облици од оние што јас ги преживеав, а повеќето го имаат суфиксот -холизам или -манија. Ниеден од тие облици не ни е очигледен се додека не е предоцна. Познавам само еден човек што се има фатено во вистинскиот момент, пред да стане и официјално алкохоличар (иако редовното пиење алкохол веќе си ја имаше направено штетата во организмот). А познавам само еден (навистина) бивш наркоман. Нивните искуства се релативно пострашни од моето. Јас никогаш не стигнав до таму да си го оштетам (до тој степен) организмот и да морам да се борам со зависност. Меѓутоа и „воркохолизмот“ – како „најбезопасна“ форма на бегство не е ништо помалку штетен. Стресот и нервозите си го прават своето.

Заедничкото за сите нас е лажењето на самите себе и игнорирањето на проблемите. Колку е поразлична потребата на наркоманот за следниот фикс од мојата (бивша) потреба да „Одам Некаде“ каде што „Се Случува Нешто“? Да, можеби не чувствував физичка болка ако не се „нафиксав“ како наркоманот, но менталната, емоционалната болка беше за мене подеднакво лоша ако морам да останам сам со себе наместо да си го пуштам мозокот на пасење уз журка, алкохол и „друштво“. Како што спомнав минатиот пат, од лично искуство/пример знам дека бегањето од проблемите не е решение. Ниту краткорочно, ниту долготрајно. Краткорочно не е затоа што иако оганот сега можеби и не е толку распространет, за неколку часа, дена, месеци, години може да добие катастрофални размери. Долгорочно не е затоа што не се решава проблемот. Жарчето се остава да тлее.

„Јас можам да прекинам кога сакам! Не ме контролира мене алкохолот/дрогата/журката, туку јас него.“ Ваквиот муабет можете да го чуете од секој (иден) наркоман/алкохоличар. Оние бившите со тажна насмевка ќе ви потврдат дека го кажувале баш тоа кога некој близок пробал да ги соочи со нивниот проблем. Како што имам кажано веќе неколку пати: нема ништо рационално во рационализациите. Тие се тука само за да ја оправдаме одлуката што сме ја донеле на емоционално ниво. А емоциите се толку превртливи, толку лесни за менување, контрола и манипулација што не се ништо посигурни од рационализацијата. „Јас го правам ова затоа што така сакам.“ Или, на детски кажано:

Зошто направи така?
За да прашаш!
Па ете, те прашав. Зошто?
Затоа!
Океј, ама зошто?
Така бе, така! Од ќеиф!

Смешно, нели? Ама како е тоа поразлично од твоите рационализации?

Знаеш која е твојата зависност? Знаеш од што бегаш?

Сериски коркач

Имам пишувано за Стравот и за Удобноста како негативни работи. Кога кажувам „удобност“ не мислам на удобност во хедонистички, уживателски контекст, туку на онаа удобност што си ја создаваме самите во начинот на кој што живееме. Онаа удобност што одговара на англискиот збор complacency: „чувство на задоволство или безбедност, најчесто без свесност за некоја потенцијална опасност или дефект“.

Таа Удобност се манифестира (и маскира) на мал милион начини. Воопшто не мора да значи дека станува збор за удобен (во смисол на комфор) живот. Сигурно знаете или имате слушано случаи за девојки/жени што се во врски од типот „Ме тепа затоа што ме сака“. Или луѓе заглавени во едно те исто место и кукаат како им е срање, без да направат нешто за да си ја сменат ситуацијата. Да, и тоа спаѓа во категоријата Complacency. Тие луѓе се навикнати на таквиот живот. А навиките се уште еден вид на Удобност.

Луѓето што живеат во таа (лажна) Удобност се плашат да излезат од веќе воспоставената шема затоа што… којзнае на што ќе налетаат. Ако кажете „Јас не сум таков“, постојат 99% шанси да лажете. Стравот од успехот не е ништо помалку парализирачки од стравот од височина, змии, инсекти, болести, отворен простор, затворен простор… Стравот (речиси) секогаш е контра-продуктивен. Ако заборавите зејтин на шпорет и се запали кујната, најглупавото нешто што може да го направите е да избегате од дома, гледајќи при тоа како ви гори куќата/станот. Кога мене ми се случи ова имав 10-11 години. Го оседив чадот седејќи во дневната соба, влегов во кујна и гледам гори тавчето, завесата и дрвото од рамката на прозорецот. Не почнав да паничам. Отидов во дневната соба, го земав полниот бокал со вода и го истурив врз оганот. Затоа требаше само да се искречи кујната, наместо да се реновира целиот стан. Такво нешто (предизвикување на пожар) ми се нема случено од тогаш наваму, ниту пак сум испаничил во некоја друга (слична) ситуација.

Истото важи за повеќето стравови. Избрзаната реакција може само да ја влоши ситуацијата: кучето ќе почне да ве брка, змијата ќе се исплаши и ќе ве касне, ќе изгубите рамнотежа и можеби ќе паднете, итн… Потполно истото важи и за (крајно) ирационалните стравови во контекст на човечка интеракција. Стравот се сфаќа како нешто клучно, како битно за опстанокот на она што ние мислиме дека е Јаство, а всушност не е ништо повеќе од Его/Сенка/Персона. Ако секогаш реагираме избрзано во ситуации кога се јавува стравот, на крајот ќе завршиме со запалена куќа. И тоа без да бидеме свесни дека куќата гори. Сме се навикнале на чадот и жешкото. „Па и не мириса толку лошо. Вака може да се осеќам како во диско!“ Ни станало удобно.

Кога кај мене се јавуваше стравот, на почетокот го слушав. Затоа што, нели, тој е мојот најдобар пријател. Меѓутоа јас ја имам таа предност да имам (сериозен) проблем со авторитети. Без разлика дали се екстерни или интерни. После некое време почнав да го поставувам прашањето „Зошто треба да ми биде страв од ова?“ И, малку по малку, разговорот со моето другарче го свртив во моја полза. Наместо „Не бе, кисело е грозјето“, почнав да викам „Еј, кул! Грозје! Баш да видам дали е кисело или не!“ Ставањето на стравот во рамка на авантура од корен го менува и начинот на гледање на стравот, не па ли самиот страв. Веќе не е страв, туку шанса. Грозјето може да биде кисело, може да биде слатко, може да биде извор на Просветлување. Кој знае. Јас сигурно не. Посебно не ако не сум го пробал баш тој грозд. Не знам дали сте забележале, но дури и на еден грозд може да има скапани и/или кисели зрна, а не па ли во целото лозје. Дали можам да кажам со сигурност ако сум пробал едно зрно од гроздот (и баш тоа се погодило да биде кисело) дека сите други зрна, и впрочем целото лозје, се кисели?

Главниот страв е „губењето на контрола“. Мислиме дека ако ни се засвиѓа нешто дека ќе се „изгубиме“. Дозволете да ви ја разбијам таа илузија: Немате што да изгубите. „Ама како нема, Бојане?! А она што сум Јас? А ова? А она?“ Како што кажа Бил Хикс во една прилика: Your denial is beneath you, and thanks to the use of hallucinogenic drugs, I see through you. Мислам, океј е ако ич не ви е гајле за Светот. Сосема е во ред ако сте до тој степен нарцисоидни да мислите дека светот постои за ваша забава/мизерија. Јас им се обраќам на оние двајца што навистина ги интересира ова. Немате што да изгубите затоа што она што мислите дека е Јас, не е. Ниту сте учествувале (доволно) активно во неговата изградба, ниту знаете што е тоа што мислите дека е Јас. Од каде знам? Затоа што мислите дека имате нешто за губење. Прекинете со внатрешниот дијалог – така е. Мислите дека имате контрола врз она што го правите? Гледајте го пак Instinct. И препрочитајте ја третата случка од животот.

За да имаш контрола, треба првин да ја изгубиш онаа што мислиш дека ја имаш. Да речеме дека ми е страв од отворен простор и живеам затворен дома. Јас мислам дека имам контрола со тоа што го контролирам моето излегување надвор од дома. Меѓутоа јас сум всушност контролиран од мојот страв дека ако излезам може да ми се случи нешто. На оние што го немаат овој страв, ваквото размислување можеби им делува бизарно, но сетете се на кој и да е страв што го имате – без разлика дали сакате да си го признаете или не – и ќе видите дека истиот принцип важи во секој случај. Ако решам дека случувањето на Нешто е шанса за (нова) авантура, за (ново) искуство, за (ново) додавање на она што сум Јас… тогаш ќе ја имам опцијата да излезам или да не излезам од дома. Стравот прави инвалиди од нас. Стравот е најопасниот хендикеп што може да го има некој човек. Во овој случај, јас сум осакатен со тоа што не можам да го направам изборот да излезам.

Нормално, тука следува и обратното. Толку ќе излегувам на „авантури“ што ќе ми стане страв од „неавантури“. Толку ќе се навикнам на „возбудата“ што сè она што не предизвикува „возбуда“ кај мене ќе го гледам како контрапродуктивно. Наводниците се тука затоа што во случајот на оваа навика, доброто станува лошо. Ставањето на изворот на возбудата вон себе ја прави возбудата лажна и минлива. Станувате зависни од „возбуда“. Ќе отидете на некој концерт/журка/пијанка/секс и ќе си го добиете фиксот. Следниот ден – штама. „Досадно е, човече! Дај да се дешава нешто! Што? Епа нека земат пиво кога ќе идат навака, па ќе одиме негде…“ И така во недоглед, со повремени паузи кога е „досадно“ или кога „се одмараме“ од толку журки, дешавки и што-и-да-е. Тука повторно станува збор за „контрола“. „Јас контролирам на колку/какви/кои журки ќе одам.“ Во 90% од случаите ваквото размислување е сосема потсвесно, но ако си го поставите прашањето ќе видите како ќе почнат да навираат рационализации. 99% од одлуките што ги носиме се потсвесни. Рационализацијата е тука за да можеме да си ги оправдаме тие одлуки. Не пред другите, туку пред себе. Кога некој ќе нè соочи со некој наш безвезе избор, веднаш се јавуваат рационализациите. Ако почне да поставува прашања со кои што постои опасност да согледаме дека станува збор за рационализација, веднаш ни се јавува отпор кон разговорот, а и кон човекот. Се креваат ѕидините, се затегнуваат катапултите, а војската чека на готовс да рипне во напад. Кога ни тоа нема да успее (ако налетаме на некој доволно упорен/тврдоглав), тогаш го користиме најсилниот аргумент што го имаме: „Јеби га, таков сум.“ Тоа е крајната рационализација. Против неа нема оружје. Добро, има. Но прашањето е „Дали вреди?“ Затоа што тука не станува збор за илузии, туку за цврсто, ригидно верување (забавен факт: ригидно се римува со фригидно). А ако сте правеле некогаш муабет со верници (посебно со оние што веруваат во приказната дека се направени од кал), сигурно знаете дека аргументи не помагаат. Знаејќи дека не сум одговорен за никој друг освен за себе, верниците ги оставам на раат да си веруваат.

Зошто тогаш го пишувам блогов? За оние двајцата што не се верници. Што (си) ги поставуваат вистинските прашања, но некаде заглавиле. И не, ти не спаѓаш во тие двајца.

Шшш! Тишина! Се снима!

Ако некој реши посериозно да се занимава со психонаутика, кога-тогаш ќе налета на нешто наречено „Четирите моќи на Сфингата“. Тие се најчесто прикажани како животни и одговараат на четирите елементи:

• Лав = Оган = Волја
• Орел/Змеј = Вода = Смелост
• Човек = Воздух = Знаење
• Бик = Земја = Тишина

За да бидеме свесни дека има некаков проблем, првин мора да има Знаење. Но ако не се прави ништо за да се смени проблемот, џабе Знаењето. Само ќе доведе до фрустрација – или резигнираност во форма на една од најзаебаните клетви: „Јеби га, таков сум“. Затоа треба да има и Волја за да се смени она што веќе се Знае. Ама што ќе ни е таа Волја ако ја немаме Смелоста да го смениме? Ќе бидеме како сите оние принцови што „никогаш се немаат борено со змеј“ или како оној принц што „морало да го бакне некоја девојка за да веќе не биде жаба“.

Но што ќе ни е тогаш Тишината? Што постигнуваме со неа? Не сметајќи ја Петтата, Тишината е најважната моќ на Сфингата. Причини има повеќе:

1. Кога има Тишина, т.е. кога не одиме наоколу и им кажуваме на луѓето што Работиме, тогаш Знаењето, Волјата и Смелоста се сконцентрирани – фокусирани – на исполнување на Делото, наместо да бидат расфрлани наоколу. Ако сакате аналогија, земете ја светлината како пример. Како сијалица, таа може да осветли цела една просторија, меѓутоа како ласер може да направи дупка дури и на Месечината.
2. Кога има Тишина, не зборуваме за она што го Работиме. Тоа, само по себе, повлекува дека не го правиме за некој друг, туку за себе. Дека не го правиме за да добиеме аплауз/прифаќање/внимание од околината, туку затоа што тоа ни е Волја. Пример? Секој што направил некое „добро дело“ и после тоа труби насекаде и се мава во гради како баш тој направил добро дело.
3. Со интензивната Работа – впрочем, со самото Нурнување во Океанот – Психонаутот станува Одметник. Ако почне да се дере и да вика „Мамо, види ме! Пливам!“ ќе биде и обележан како Одметник од Бродот. Па уште ако кажува дека може да нурка, да дише под вода, да зборува со рибите, да оди по вода… Или ќе го распнат, или ќе мислат дека полудел. Затоа, тој Молчи и го следи советот на Сун Цу: „Воената операција инволвира мамење. Иако си компетентен, покажи се како некомпетентен. Иако си ефективен, покажи се како неефективен.“
4. Но, најважно од сè, Тишината значи конЦентрираност. Свесност и одговорност за сопствените дела и постапки. Невозможност да се префрли вината на некој друг. Прифаќање и процесирање на резултатите од Работата.

Мислам дека многу малку луѓе – без разлика дали се психонаути или не – ја сфаќаат важноста на Тишината, а уште помалку што таа имплицира. Ако некој ја има совладано оваа моќ на Сфингата, тој ќе може да сослуша секого без да суди – за Психонаутот секоја комуникација и секоја ситуација е како добар филм: забавно дејство со (евентуална) напнатост и со (можеби) изненадувачки крај (аналогијата со филм, посебно кога ќе се земе во предвид шематизираноста на Холивуд, не е случајна). Судот, ако воопшто го има, секогаш си го задржува за себе – никогаш не може да знае дали би постапил поинаку на местото на Другиот. Ќе биде способен да се стави на местото на Другиот, да ги доживее неговите емоции, да ја доживее неговата радост или болка, да ги согледа неговите проблеми и без при тоа да им се препушти – затоа што нема потреба да зборува, нема потреба да каже што мисли и дефинитивно нема потреба да каже каде згрешил Другиот. Ако Другиот побара помош, Психонаутот ќе му понуди некои од „орудијата“ што ги има на располагање, но секогаш ќе го остави сам да се извади од гомната. Како што кажа Муад’Диб во Дина:

„Што е со градските луѓе? Дали се на позиција?“
„Да,“ промрмори Стилгар.
Пол го погледна. „Што е проблемот?“
„Никогаш не сум знаел дека може потполно да му се верува на човек од градот,“ кажа Стилгар.
„Едно време и јас живеев во градот,“ кажа Пол.
Стилгар се замрзна. Лицето му потемни од наплив на крв. „Муад’Диб знае дека не мислев–“
„Знам на што мислеше, Стил. Но тестот за човекот не е што ти мислиш дека ќе стори. Туку што навистина ќе направи. Луѓево од градот имаат фременска крв. Само што се уште не знаат како да излезат од оковите. Ние ќе ги научиме.“

И тука е изненадувањето – кога Другиот ќе постапи спротивно на очекуваното, спротивно на испрограмираното. Мислам дека нема поголема радост за еден Психонаут од моментот кога ќе види дека некој почнал да станува хакер. Дека решил да се брцне во Океанот, па макар и да е тоа само со врвот на прстите. Меѓутоа тој е свесен дека секој човек е архитект на сопствениот живот – без разлика дали ќе се одведе во пропаст, стагнација или еволуција. Не се разочарува ако Другиот реши да си остане на Бродот и продолжува да Плива. Тој знае дека Бродот му помогнал на човекот да живее во илузијата дека тој е всушност сплетот на програми инсталирани на неговиот систем. Нормално, таа „илузија“ за оној што ја живее е „чиста вистина“. Затоа, кога ќе види дека некој решил да се идентификува со своите програми, тој знае дека таквиот човек е неговите програми. Психонаутот знае дека „Војната не може да се избегне, само може да се одложи во корист на Непријателот“ (Макијавели, Il Principe, Глава 3) или дека „Во војната е важна победата, а не растегнување на активностите“ (Сун Цу, Умешност на војувањето, Глава 2). Тој знае дека колку повеќе време ќе помине човекот на Бродот, негувајќи си ги своите програми како што би се негувал самиот себе, толку потешка ќе биде неговата Војна со Непријателот. Во случај ако веќе не потпишал капитулација.

Тој знае дека не може да објасни зошто Сун Цу е во право кога вели „Можностите се множат штом ќе ги фатиш“ затоа што тогаш ќе мора да го прекине Заветот на Тишина што си го има дадено. Но исто така знае дека Природата чекала милиони години за да се појави Човекот и знае дека можеби ќе поминат уште толку додека Човекот не го направи следниот Чекор во Еволуцијата. Во меѓувреме, тој ќе Работи и ќе Делува онаму каде што има потреба. Ако му е Волја.