С(т)рав

Не смеам да стравувам. Стравот е убиец на умот. Стравот е малата смрт што носи целосно уништување. Ќе се соочам со стравот. Ќе му дозволам да помине преку мене и низ мене. И кога ќе помине ќе го свртам внатрешното око за да му ја видам патеката. Каде што поминал стравот ќе нема ништо. Само јас ќе останам.

Цитатов е т.н. „Литанија против стравот“ од мојата омилена книга Дина. Едно другарче има многу позабавна мантра против стравот: „Мечка страв – мене дупло. Али јеби га, мора.“ Стравот е забавна работа и е уште еден вид на програм што сме си го инсталирале самите. Забавен е затоа што постои „добар“ и „лош“ страв и затоа што тие два вида се взаемно променливи. „Добриот“ страв може да стане „лош“, а „лошиот“ може да стане „добар“. Лично, не верувам во постоењето на такво нешто како „добар“ или „лош“ страв, меѓутоа класификацијата тука ја користам за полесно да ја доловам поентата.

Во четврто одделение ме касна куче. Случката беше прилично бизарна: бев наведнат и го галев кучето (јазовичар) и во моментот кога тргнав да си одам ова рипна и ме касна за колено. Првин ми беше чудно, а после почнав да ја клатам ногата за да се откачи. Во близина поминуваше еден човек и го шутна, ама од тој момент натаму имав речиси парализирачки страв од кучиња – без разлика дали беа мали или големи. Стравот беше до тој степен заебан што навечер имав проблем да поминувам низ маало од страв дека можеби ќе налетам на некоја џукела. А ако се случеше да поминам, тоа не беше без срцето да ми лупа 600 на саат – секоја втора сенка можеше да биде куче. Требаше да поминат уште десетина години за да еден ѕвер (читај: ротвајлер тежок 60-70 кила), што се викаше Тор, ме научи дека не треба да им се плашам. Од тогаш наваму не се сеќавам дека некое куче воопшто лаело на мене, не па ли да ме „нападне“.

Тој страв, без разлика дали бил рационален или ирационален, можеше да ме натера да мавам со камења, тепам или трујам кучиња ако бев троа поненормален. Истото ни се случува со секој страв. Во зависност од тежината на стравот и од меналната (не)стабилност, ние може да се однесуваме крајно ирационално, па дури и брутално кон предметот на стравот. Може да ги наведам екстремните случаи (Евреите, „вештерките“, Грците…), меѓутоа мене ми се поинтересни личните примери (во иднина ќе имам и текстови со наслов „Случки од животот“ каде што малку подетално ќе правам рецензија на разни програми).

Еден познаник во една прилика кажа „Јас не верувам на никој“. Мојата прва реакција беше искрено сожалување: каков е тој живот ако ти е страв некому да веруваш? Но потоа се сетив дека самите си инсталираме програми, без оглед на тоа колку се деструктивни, и дека несвесно тие програми ја моделираат нашата „стварност“. Нема да навлегувам во причините за таквиот страв (со нив ќе се забављаме во некој друг текст), ама последиците се интересни: сигурен сум дека дотичниот навистина не може да верува никому. И сигурен сум дека животот му е ако не тамам тогаш барем доволно удобен таков каков што е. Најверојатно си живее најнормално, жалејќи се од време на време како овој или оној го излажал, чудејќи се зошто луѓето на кои што им се жали почнуваат да го избегнуваат – нормално, по некое време, ќе си го израционализира тоа така што ќе испадне дека и тие луѓе биле лажговци (или нешто слично што му смета). Не велам дека жалењето е лоша работа, понекогаш зборувањето за „проблемите“ може или да направи да ни олесни или да почнеме да ги гледаме од друга перспектива. Меѓутоа мене по некое време слушање на истите „проблеми“ на некој човек, посебно ако сум му понудил поинакво гледиште, ми доаѓа преку глава и почнувам да ги избегнувам таквите муабети со тој човек (ако не и човекот). Не осудувам никого што не сака да се нафати на хакирање, меѓутоа ако си се решил да живееш во таква „стварност“: ќути и пуши.

Мојот став (не стРав, став) за верувањето е: секој ја кажува вистината. Барем ја кажува сопствената „вистина“. Не се замарам многу со тоа дали некој лаже или не. Ако се покаже дека лаже, следниот пат ќе размислам два пати дали ќе му верувам (безусловно). Не за друго, не сакам да живеам во страв. Одбивам да живеам во страв. Затоа што (според Френк Херберт и според мене) стравот е убиец на умот.